RACHUNEK SUMIENIA

16 marca, 2026

Rachunek sumienia z głównego grzechu – pychy

Pycha – Jest to chęć wywyższania samego siebie. W jaki sposób manifestuje się pycha? Chociażby przez to, że przypisujemy sobie to, co nie jest nasze. Św. Paweł zapyta: „Cóż masz, czego byś nie otrzymał?” (1Kor 4, 7). Pycha może przejawiać się również w błędnym mniemaniu o sobie, o swoich zdolnościach, w przesadnym ocenianiu siebie samego. Pycha to przesadna cześć wobec siebie samego i jednocześnie pogardę wobec innych. Pycha jest grzechem bardzo niebezpiecznym. „Bóg sprzeciwia się pysznym, pokornym zaś daje łaskę” (Jk 4, 6). Przez pychę człowiek oddala oddala się od Boga, ponieważ nie chce Mu się poddać Bogu ani Jego przykazaniom. Jest ona grzechem ciężkim, przejawiającym się w buncie przeciw Bogu i w postawieniu w Jego miejsce siebie samego. Grzech pierwszych rodziców polegał właśnie na tym. Pycha jest przyczyną wielu wad. Jej córkami są: zarozumiałość, przesadna ambicja, próżność, chełpliwość, stawianie siebie w centrum zainteresowania, tendencje do kłótni i postawienia za wszelką cenę „na swoim”. Środkami zaradczymi przeciw pysze są takie cnoty jak: pokora, rozpoznanie własnej małości i słabości, trzeźwe spojrzenie na siebie, poznanie siebie samego, służba bliźniemu. Pycha każe ci udawać, że jesteś kimś innym. To przez nią niektórzy boją się spowiedzi – Co o tobie ksiądz pomyśli? – sączy ci do ucha. – przecież z ciebie taki porządny człowiek. Nie wypada, żebyś przyznawał się do tych świństw – przymila się. Nie słuchaj tego. Ściągnij te głupią maskę z twarzy i powiedz sobie prawdę: „Nie jestem porządnym człowiekiem”. Świetnie. Teraz Bóg będzie miał co ci przebaczyć.

Czy kocham Boga całym swoim sercem, całą swoją duszą, całą swoją mocą i całym swoim umysłem?
Czy na co dzień, swoją pracę i obowiązki traktuję jako służbę Bogu i ludziom?
Czy kocham i akceptuję samego siebie? Czy jestem wdzięczny Bogu za moje życie?
Czy to co, czyniłem lub mówiłem wynikało z chęci pokazania się, pochwalenia się innym jaki jestem dobry, mądry, wspaniały?
Czy nie poniżałem i wyśmiewałem innych?
Czy nikogo nie zmuszam do swoich poglądów? Czy szanuję ludzką wolność?
Czy nie dyskryminowałem innych ze względu na ich wiarę, przekonania, poglądy?
Czy ufam Bogu bardziej niż sobie?
Czy potrafię przyznać się do błędu, pomyłki, grzechu i swoich słabości?
Czy cieszę się z niepowodzeń innych?
Czy osądzam innych w myślach i słowach?
Czy chcę uczyć się od innych?
Czy jestem uparty, wulgarny lub arogancki?
Czy przechwalam się ( swoją urodą, wiedzą, talentami itd.)?
Czy lubię się pokazywać, zabiegając o to, by inni mnie podziwiali (za to co robię dobrego, modny ubiór itp.)?
Czy mam obsesję na punkcie mody i modelek?
Czy pysznię się z powodu swojej rasy, kultury, koloru skóry itd.?
Czy gardzę biednymi, sierotami, uciekinierami i innymi ludźmi?
Czy uważam innych ludzi, za obywateli drugiej klasy?
Czy gardzę innymi i potępiam ich, ponieważ są grzesznikami?

Wskazówki ➢ osoby początkujące w życiu duchowym zupełnie nie zdają sobie sprawy z własnej pychy, dlatego muszą poznać o objawach pychy, żeby w rachunku sumienia mogły je rozpoznawać,

➢ człowiek pyszny zapomina, że Bóg jest dawcą wszystkich darów i zaczyna sobie samemu je przypisywać, zaprzecza że Bóg jest początkiem i celem życia

➢ pycha to nieuporządkowana miłość samego siebie i stworzeń, jest to rodzaj bałwochwalstwa, gdyż człowiek uważa siebie za boga, jako źródło i cel wszystkiego,

➢ główne postacie pychy to (odrzucenie Boga, ateizm, życie bez Boga z odrzuceniem Jego praw, przypisywanie sobie dobra i łaski pochodzące od Boga, nie widzenie sowich wad i grzechów, osądzanie innych, potępianie, duch krytycyzmu u zrzędzenia, pragnienie bycia chwalonym podziwianym, szukanie tylko własnego dobra kosztem innych, zniechęcenie sobą)

➢ wady pochodzące z pychy (zarozumiałość, niezdrowa ambicja, próżność – złe pragnienie czci u innych, przechwalanie się, żądza popisania się przed innymi, obłuda),

➢ złość pychy: chcieć być niezależnym od Boga i nieposłusznym to grzech ciężki, kto uznaje Boga i szanuje Go zwykle popełnia grzechy powszednie,

➢ pycha prowadzi do strasznych skutków: wojny, przemoc, gwałty,

➢ pycha jest głównym wrogiem doskonałości: pozbawia nas licznych łask i zasług,

➢ pycha jest źródłem licznych grzechów osobistych (niszczy wieź z Bogiem, niszczy relacje w rodzinie, między przyjaciółmi),

➢ pycha jest przyczyną nieszczęścia dlatego, kto jej ulega (niszczy od wewnątrz),

Litania Pokory Tomasza a Kempis

Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się uniża, będzie wywyższony – czytamy w Ewangelii świętego Łukasza. Człowiek pokorny nie chce zajmować miejsca Boga, chce bardziej służyć niż panować. Pokora to najważniejsza postawa w drodze do Nieba. O pokorę musi modlić się każdy, bo jeśli ktoś twierdzi, że ma pokorę to tymi słowami mówi, że jej nie ma. Pomódl się słowami modlitwy ułożonej przez znanego mistyka i mistrza duchowego.

O Jezu cichy i pokornego serca, uczyń serce me według Serca Twego.
Od mojej własnej woli – wybaw mnie, Panie.
Od pragnienia bycia szanowanym – wybaw mnie, Panie.
Od pragnienia bycia kochanym – wybaw mnie, Panie.
Od pragnienia bycia wychwalanym – wybaw mnie, Panie.
Od pragnienia zaszczytów – wybaw mnie, Panie.
Od pragnienia podziwu i uwielbień – wybaw mnie, Panie.
Od pragnienia bycia wyróżnianym – wybaw mnie, Jezu.
Od pragnienia bycia proszonym o radę – wybaw mnie, Panie.
Od pragnienia bycia akceptowanym – wybaw mnie, Panie.
Od pragnienia bycia zrozumianym – wybaw mnie, Panie.
Od pragnienia bycia odwiedzanym – wybaw mnie, Panie.
Od lęku przed upokorzeniem – wybaw mnie, Panie.

Od lęku przed wzgardą – wybaw mnie, Panie.
Od lęku przed odtrącaniem – wybaw mnie, Panie.
Od lęku przed oszczerstwami – wybaw mnie, Panie.
Od lęku przed popadnięciem w zapomnienie – wybaw mnie, Panie.
Od lęku przed wyśmianiem – wybaw mnie, Panie.
Od lęku przed podejrzeniami – wybaw mnie, Panie.
Od lęku przed obelgami – wybaw mnie, Panie.
Od lęku przed opuszczeniem – wybaw mnie, Panie.
Od lęku przed odrzuceniem – wybaw mnie, Panie.

Aby inni byli kochani bardziej niż ja – Panie, udziel mi łaski, bym tego pragnął.
Aby inni byli cenieni bardziej niż ja – Panie, udziel mi łaski, bym tego pragnął.
Aby w opinii świata inni rośli, a ja się umniejszał – Panie, udziel mi łaski, bym tego pragnął.
Aby inni byli chwaleni, a ja bym był zapomniany – Panie, udziel mi łaski, bym tego pragnął.
Aby inni z pożytkiem służyli, a ja bym był odsuwany na bok – Panie, udziel mi łaski, bym tego pragnął.
Aby inni byli wyróżniani we wszystkim – Panie, udziel mi łaski, bym tego pragnął.
Aby inni byli bardziej święci ode mnie, bylebym został święty na miarę moich możliwości – Panie, udziel mi łaski, bym tego pragnął.

Gdy będę nieznany i ubogi – Panie, pragnę się tym cieszyć.
Gdy będę pozbawiony naturalnych doskonałości ciała i umysłu – Panie, pragnę się tym cieszyć.

Jeśliby o mnie nie myślano – Panie, pragnę się tym cieszyć.
Jeśliby zlecano mi najniższe posługi – Panie, pragnę się tym cieszyć.
Jeśliby nawet nie raczono się mną posługiwać – Panie, pragnę się tym cieszyć.
Jeśliby nigdy nie pytano mnie o zdanie – Panie, pragnę się tym cieszyć.
Jeśliby zostawiono mnie na ostatnim miejscu – Panie, pragnę się tym cieszyć.
Jeśliby nigdy nie prawiono mi komplementów – Panie, pragnę się tym cieszyć.
Jeśliby mnie ganiono w porę i nie w porę – Panie, pragnę się tym cieszyć.

O Jezu cichy i pokornego serca, uczyń serce me według Serca Twego.

Grzechy główne – rachunek sumienia

Chciwość

Czy nie jestem uzależniony od innych ludzi, pieniędzy, rzeczy, przyjemności?

Czy naruszyłem prawo do życia lub zdrowia, sławy lub honoru, albo cudzego majątku? Czy wyrządziłem jakąś szkodę bliźnim?

Czy potrafię dzielić się z innymi tym, co posiadam?

Czy nie wzbogacam się kosztem innych?

Czy zadośćuczyniłem ludziom za wyrządzoną im krzywdę?

Czy kocham swoją ojczyznę? Czy jestem patriotą, który dba o dobro ojczyzny?

Czy nie traktowałem ludzi, świata jako swoją własność?

Nieczystość

Czy nie popełniłem grzechów przeciw czystości: cudzołóstwa, masturbacji, nierządu, pornografii, prostytucji, gwałtu, czynów homoseksualnych?

Czy w relacjach z osobami płci przeciwnej i swojej jestem czysty w myślach, słowach, gestach i czynach?

Czy nie zachowuję się wyzywająco w ubiorze, gestach?

Czy nie narażałem się na utratę wiary poprzez nieodpowiednie książki, programy telewizyjne, Internet, towarzystwo, itp.?

Czy dążyłem do poprawy i podnosiłem się po każdym upadku?

Czy nie gorszyłem innych swoim słowem, czynem, zachowaniem?

Czy w życiu nie kieruję się nieuporządkowanymi upodobaniami i przywiązaniami?

Czy nie popieram aborcji, in vitro, eutanazji, które są sprzeczne z prawem do życia i nauką Kościoła?

Czy nie zagłuszałem swojego sumienia?

Zazdrość

Czy nie zazdrościłem, gdy ktoś miał więcej ode mnie zdolności, talentów, władzy, powodzenia, pieniędzy, rzeczy materialnych, pracy?

Jak traktuję ludzi wokół siebie – jak braci, czy jak rywali i przeciwników?

Czy chcę mieć zawsze rację i uparcie do tego dążę?

Czy potrafię przyjąć krytykę?

Czy nie posługuję się kłamstwem, obmową, oszczerstwem?

Czy nie manipuluję innymi dla własnej korzyści?

Czy udzielałem rad innym zgodnie z własnym sumieniem, kierując się prawem Bożym i dobrem bliźniego?

Nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu

Czy starałem się pokonywać złe skłonności i nałogi np. nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu, alkoholizm?

Czy nie niszczyłem sobie zdrowia?

Czy zachowywałem nakazane posty?

Czy w czasie Wielkiego Postu powstrzymywałem się od udziału w zabawach?

Czy nie spędzałem Dnia Pańskiego na zakupach, w centrach handlowych, zamiast poświęcić czas Bogu, rodzinie i przyjaciołom?

Czy dbam o swoje zdrowie fizyczne i psychiczne?

Czy dbam o środowisko?

Gniew

Czy nie wybucham gniewem?

Czy się nie mszczę? Czy nie chowam urazy?

Czy jestem życzliwy i łagodny?

Jak reaguję na zło?

Czy staram się zwyciężać je dobrem?

Czy wybaczam?

Czy potrafię przeprosić i wyciągnąć rękę do zgody?

Czy nie obrażam się?

Lenistwo

Jak wygląda moje życie sakramentalne?

Czy regularnie uczestniczę we Mszy św. i spowiadam się?

Czy nie popadam w lenistwo duchowe?

Czy regularnie się modlę?

Czy pogłębiałem swoją wiarę przez słuchanie kazań, czytanie Pisma Świętego, książek i czasopism religijnych, itp.?

Czy uczciwie pracuję na utrzymanie własne i mojej rodziny?

Czy jestem posłuszny woli Bożej?

Czy realizuję swoje powołanie?

Czy walczę z pokusami? Jaki wysiłek wkładam w to, by stawać się coraz bardziej człowiekiem duchowym?

Czy nie wykonywałem prac niekoniecznych w niedziele i święta zakazane?

GRZECHY CUDZE (9 rodzajów)

Grzech cudzy popełnia ten, kto innych naraża na grzech.
Te grzechy zdarzają się bardzo często i popełnia je każdy człowiek wtedy, gdy:

Pobudza do grzechu, np. przez nieskromny ubiór, rozgniewanie, złe mówienie, złe zachowanie itp. (zg).
Radzi do grzechu, np. do złodziejstwa (zg)…
Nakazuje popełnić grzech, np. dzieciom, domownikom, podwładnym (zg)…
Milczy na grzech bliźniego, np. żeby mieć spokój…
Zezwala popełnić grzech, np. podwładnym lub domownikom…
Pomaga popełnić grzech, np. przy rabunku (zg)…
Nie karze grzechu, np. popełnionego przez dzieci, podwładnych (zg)…
Broni grzechu popełnionego przez kogokolwiek (zg)…
Pochwala grzech popełniony przez kogokolwiek…

GRZECHY ZANIEDBANIA

Są to zaniedbane dobre uczynki, które każdy chrześcijanin powinien codziennie spełniać: jedne z obowiązku, a niektóre w duchu pokuty i dla doskonalenia w miłości. Zaniedbywane uczynki miłosierdzia

a) względem duszy (7 rodzajów)
Nie upominałem grzeszących.
Nie pouczałem nie umiejących.
Wątpiącym nie użyczyłem dobrej rady.
Nie pocieszałem strapionych.
Nie chciałem krzywdy cierpliwie znosić.
Nie chciałem urazów chętnie darować.
Nie modliłem się ani za żywych, ani za zmarłych.

b) względem ciała (7 rodzajów)
Nie nakarmiłem głodnego.
Nie napoiłem spragnionego.
Nie użyczyłem gościny komuś w wielkiej potrzebie.
Nie wspomogłem kogoś w wielkiej potrzebie.
Nie starałem się o więźniów, np. kogoś z bliskich.
Nie odwiedzałem chorych, starych (rodziców, krewnych, znajomych…).
Przyczyniłem się do niegodziwego pogrzebu, zwłaszcza kogoś z rodziny.
Zaniedbywałem najprzedniejsze dobre uczynki: modlitwę. post, jałmużnę.
Nie starałem się o dary Ducha Świętego: mądrości, rozumu, rady, męstwa, umiejętności, pobożności i bojaźni Bożej.
Nie ubiegałem się o cnoty: 7 cnót głównych, 4 cnoty kardynalne, 3 cnoty Boskie.
Nie starałem się uzyskać odpustu zupełnego.
Nie pogłębiałem swojej wiary przez czytanie Pisma Świętego i lektury religijnej…
Trwoniłem czas na nieużyteczne lub szkodliwe zajęcia. np. oglądanie niebezpiecznych programów telewizyjnych, długie zabawy, plotki…

GRZECHY WOŁAJĄCE O POMSTĘ DO NIEBA (4 rodzaje)

Umyślne zabójstwo – najczęstszą zbrodnią w obecnych czasach jest mordowanie dzieci nie narodzonych. Zbrodniarzami w tej materii są: lekarze, położne, rodzice, pielęgniarki i ci wszyscy, którzy do tej zbrodni zachęcali, radzili, zmuszali lub nie przeszkodzili (zg) – (mw).
Grzech sodomski – są to grzechy nieczyste przeciwne naturze, np. homoseksualizm (zg) – (mw).
Uciskanie ubogich, wdów i sierot. Jest to grzech wielkiej niesprawiedliwości, którą trzeba koniecznie naprawić przed Spowiedzią świętą lub jak najprędzej po niej.
Zatrzymywanie zapłaty pracownikom – chodzi o niesprawiedliwe wynagrodzenie, płacenie alkoholem, nierządem lub czymś niegodziwym. Ociąganie się z zapłatą za pracę… itp. (zg).

PRZYKAZANIA KOŚCIELNE (x5)

Aktualna ich wersja zatwierdzona dla Polski przez Kongregację Nauki Wiary ma następujące brzmienie:

W niedzielę i święta nakazane uczestniczyć we Mszy świętej i powstrzymać się od prac niekoniecznych.
Przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty.
Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię Świętą.
Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w okresach pokuty powstrzymywać się od udziału w zabawach.
Troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła.